Natuurlijke en eerlijke brei- en haakgarens

Wol is een natuurproduct

Dat is altijd goed zou je zeggen, goed voor de natuur en goed voor de mens. Maar helaas is dat niet altijd het geval. Wol is niet per definitie goed. De meeste wol die wij gebruiken is afkomstig van schapen die geen goed leven hebben en waarbij gebruikt gemaakt wordt van veel chemicaliën om de wol tot brei- en haakwol te verwerken.

Zonder de tussenkomst van de mens, groeit er op een schaap precies de juiste hoeveelheid wol om het schaap in de winter warm te houden. Wanneer het in het voorjaar weer warmer wordt gaan de schapen ruien en verliezen dan op een natuurlijke manier het grootste deel van hun wol. Voor de mens schapen ging houden om hun wol , werd alleen de wol die door het schaap geruid was, gebruikt.

schapen in een wei

Dierenleed

Tegenwoordig worden er, vooral in Australië, veel schapen gehouden speciaal voor de wol productie. Dat levert onder andere vanwege het warme klimaat een aantal problemen op.

Het grootste probleem is “flystrike”. Dit houdt in dat een bepaalde vlieg de “Australian sheep blowfly” (de Lucilia cuprina) zich nestelt in de wol en huid van het schaap. Dit doet deze vlieg bij voorkeur in het achterste deel van het schaap, waar voldoende resten van uitwerpselen en urine zitten om hen te voeden. Deze vlieg legt zijn eitjes in het schaap en de larven voeden zich dan met het vlees van het schaap. Uiteindelijk kan een zwaar aangetast schaap hieraan doodgaan.

Om dit te voorkomen worden een aantal methodes gebruikt, waarvan het “Mulesing” de meest barbaarse methode is. Hierbij wordt een deel van de huid van een lam rond de anus weggesneden waardoor zich op die plaats litteken weefsel vormt waar geen wol op groeit. Dit voorkomt dan het nestelen van de blowfly. Het wegsnijden van de huid van het lam gebeurt zonder verdoving. Je kunt je de pijn die het lam hierbij heeft waarschijnlijk wel voorstellen.

Over de hele wereld zijn en worden er acties gehouden tegen deze werkwijze en gelukkig zien de Australische wolboeren daardoor ook steeds meer in dat ze niet door kunnen gaan met deze methode. Er zijn inmiddels een aantal alternatieven beschikbaar die niet of veel minder pijnlijk zijn voor de lammeren.

een kudde schapen

Pesticiden en andere chemicaliën

Een schaap kan in zijn leven veel last hebben van parasieten en schimmels. Om deze te bestrijden worden chemicaliën gebruikt. De schapen worden regelmatig ondergedompeld in een bad met chemicaliën en de weide gronden worden bespoten met pesticiden.

Om de schapen sneller te laten groeien worden groeihormonen toegediend en ter voorkoming van ziektes wordt er antibiotica gebruikt.

Ook tijdens het transport van de wol wordt er veel gebruik gemaakt van chemicaliën, dit om motten en schimmels te weren. Wanneer de wol naderhand gewassen wordt, kunnen deze chemicaliën in het oppervlakte water terecht komen en op die manier zorgen voor milieu schade. Daarnaast is het de vraag of deze chemicaliën wel helemaal verdwenen zijn uit de wol tegen de tijd dat deze in de winkels ligt.

Overbevolking op de weides

Wanneer er grote (lees enorme) hoeveelheden schapen gehouden worden is dit een aanslag op de natuur. De schapen produceren dusdanige hoeveelheden mest dat deze niet op een natuurlijke manier verdwijnt. Hiermee draagt dit bij aan de vervuiling van de aarde.

Omdat de overbevolkte weide gronden niet voldoende eten op kunnen leveren voor de schapen krijgen de schapen soms gemanipuleerde bijvoeding.

Laboratorium

Bewerking van de wol

Om niet krimpende, “motproof” en super zachte wol te krijgen, moet de wol worden behandeld met allerlei chemische behandelingen. Het is nog onduidelijk hoeveel van deze chemicaliën in de wol overgebracht worden op de mens die deze wol draagt.

Het verven van de wol gebeurt meestal met chemische stoffen die ook weer niet milieu vriendelijk zijn.

Wat zijn de alternatieven

Als je dit zo leest zou je direct stoppen met het kopen van wol. Aan zoveel dierenleed en natuurschade wil je niet meewerken. Gelukkig zijn er alternatieven. Er is wol te koop waarbij bovenstaande praktijken niet worden toegepast. De schapen worden goed behandeld en de verwerking van de wol gebeurt op een niet milieu belastende manier. Deze wol wordt Biologische en/of Organische wol genoemd.

Op dit moment zijn er een aantal standaarden die garanderen dat zowel de schapen als de wol goed behandeld zijn. Een internationaal geldende standaard is de Global Organic Trade Standard (GOTS).

Is biologische en organische wol duurder

Ja, het kan zijn dat deze wol duurder is. En dat heeft meerdere redenen. De schapenhouderij is minder intensief, dat wil bijvoorbeeld zeggen dat er minder schapen lopen op een weide. Er is dan in verhouding meer menskracht nodig en dus zijn de kosten per vacht hoger.

De organische wol industrie is in vergelijking met de overige wol industrie veel kleiner en heeft daardoor niet de schaalgrootte en daarbij behorende voordelen van de ‘grote jongens’.

Ook het laten certificeren van de wol kost extra geld.

schaapjes

Overstappen naar organische en biologische wol

Is het haalbaar om ineens volledig over te gaan op organische en biologische wol? Ik denk het niet.

Wanneer alle breisters (en de sporadische mannelijke breier…) in Nederland ineens over zouden stappen naar organische en biologische wol, zal deze wol waarschijnlijk binnen de kortste keren uitverkocht zijn.

Bovendien zal breien voor velen dan een te dure hobby gaan worden.

Maar… wanneer iedereen nu eens af en toe in plaats van gewone wol organische of biologische wol koopt zijn we al een heel eind op weg in de goede richting.

Oproep

Hierbij dus een oproep aan alle breisters kies zo nu en dan eens voor biologische en organische wol. Bijvoorbeeld voor elk derde, vierde, vijfde, of zesde breiproject wat je vanaf nu begint, afhankelijk van je financiële en brei technische mogelijkheden.

 

11 thoughts on “Natuurlijke en eerlijke brei- en haakgarens

  1. Mooi artikel. :)
    Ik zal eens opzoek gaan naar biologische en/of organische wol. Ik brei meestal met acryl of een acryl/wol-combinatie.

  2. @woollypony.nl Dank je wel. Ik brei daar zelf ook meestal mee, maar zal vanaf nu zo nu en dan eens overstappen naar iets anders.

  3. Goed dat je dit (nog) eens onder de aandacht brengt. Als vegetariër zijnde denk ik vaak na over mijn keuze om tóch met wol te blijven breien, echter ik probeer ook goede adressen te vinden waar je biologische en vooral diervriendelijke wol kunt vinden.

  4. @Hannah Inderdaad het is nog lastig om een goed adresje te vinden waar ze een beetje leuk assortiment hebben.

    Ik blijf speuren en zal hopelijk een keer een post kunnen wijden aan winkels waar je dier vriendelijke wol kunt kopen.

  5. Dan zou je wol moeten gebruiken van de schapen die hier op de heidevelden lopen, hou je en de natuur in stand, de herders aan het werk, en de oude zeldzame schapenrassen in stand.
    Maar is wel ruwere wol volgens mij.

  6. @Theo Als ik het goed begrepen heb worden de Nederlandse schapen voornamelijk voor de slacht gehouden en inderdaad minder voor de wol. Maar ik weet niet of dat zo is omdat zij ruwere wol leveren. Dat zou best kunnen omdat het Nederlandse klimaat nogal verschilt van bijvoorbeeld het Australische. Maar het kan ook zijn omdat hier heel andere schapenrassen gehouden worden. Het zou erg leuk zijn om Nederlandse wol wat meer te kunnen gebruiken.

  7. Doordat ik o.a. textielkunst in de natuur maak vroeg ik mij steeds meer af of er voor de handwerkmaterialen net zoveel pesticiden en chemicalien gebruikt werden als voor de toch wel beruchte modeindustrie. Helaas is dat inderdaad zo. Daarnaast verdwenen er steeds meer handwerkwinkels en stoffenzaken en werd het op ons heerlijke dorp toch wel wat stiller. Ook kwam er wat leegstand van winkels. Mijn toen 12 jarige fanatiek handwerkende dochter en ik hebben toen gekeken of het mogelijk was een handwerkwinkel te starten in mijn textielstudio met alleen biologische garens ed. Het zou niet haalbaar zijn werd ons gezegd. Toen wij korte tijd later de net beginnende Geesjes Mosies van Hoooked Zpagetti ontmoeten op de handwerkbeurs zagen wij een mogelijkheid om te starten. Van de verdiensten door verkoop en workshops met dit up-cyclede garen konden we weer investeren in andere milieubewuste, biologische en/of fairtrade garens. Daarnaast spinnen we zelf garens van wol van ons dorp. Soms wat harder, maar erg mooi voor interieurartikelen. Vaak word de wol van de (hobby)boeren weggegooid omdat de man met de vrachtwagen van de wolfederatie te duur is en de wol uit China spotgoedkoop. We zijn alleen op vrijdag en zaterdag open want een hele week is nog niet rendabel. het wordt een beetje lang om alle vragen hierboven te beantwoorden en ook over andere garens is veel te vertellen. Maar in ieder geval bedankt voor dit goede informatieve artikel. Marijke Bongers http://www.sweetandsimplestuff.blogspot.com

  8. @Marijke Goed om te horen dat jullie voorkomen dat in ieder geval een deel van de wol uit Nederland weggegooid wordt.

    Veel succes met de winkel en workshops!

  9. Goed om dit aan te zwengelen. Hoewel ik meer haak dan brei is het organisch afkomst probleem hetzelfde. Ik heb mijn wol- en katoenvoorraad ingedeeld in 4 lades, de bovenste is voor organische/biologische ‘goede’ wol (en katoen! ook daar worden bij het reguliere proces veel chemicalien gebruikt) en de andere 3 voor gewone katoen, gewone wol en alle andere garens. Een goed webadres (met informatie) voor de verantwoorde wol is http://www.trikoo.nl

  10. Omdat ik ook vond dat het roer om moet op het gebied van de breigarens ben ik naast mijn werk als textielontwerpster ook een webwinkel begonnen in eco en fairtradegarens. En ja, ze zijn wat duurder, maar als je eenmaal weet hoeveel chemische middelen er gebruikt worden bij de andere garens en hoeveel dierenleed ermee gemoeid is, kun je eigenlijk niet meer anders. En het is een genot om ermee te werken. Gelukkig komt er steeds meer op de markt. Want dat is volgens mij toch dé manier: als er steeds meer aanbod komt, en dus meer keuze, gaat de consument op een gegeven moment ook mee.

  11. Ik vind dit een erg interessant artikel, vooral omdat ik weet dat er erg veel breisters mee bezig zijn. Ik brei zelf met diverse garens en inderdaad ook vaak geimporteerd uit het buitenland. Sommige garens hebben meer kilometers achter de rug dan op de streng.. Ik ben daar zelf ook niet erg blij mee, maar omdat het nog best lastig is om zijde en cashmere te krijgen in NL zit er soms nix anders op. Ik heb inmiddels kennis gemaakt met garens die volledig ongeverfd en op natuurlijke manier ge’oogst’ is uit Shetland ontdekt en ik ga er binnenkort ook naar toe.
    Zéker een punt om je in te verdiepen en de wereld beter te maken.

Comments are closed.